W połowie XIX wieku dokładnie opisano drzewostan Puszczy Białowieskiej i dokonano jej podziału przestrzennego. To właśnie z tego okresu pochodzi obecny w niej do dziś system dróg.

W ten sposób realizowany był postulat   wspólnej   walki o wolność, w której wezmą udział chłopi, ale także np. Białorusini czy Żydzi. W poezji o postulacie tym pisał Włodzimierz Wolski, autor libretta do Halki, uczestnik Powstania Styczniowego:

Za wolność, hasło jedynego celu,
Wy z miast, od rzemiosł, coście wszędzie wprzód,
Młodzieży Polska, polski Izraelu,
Do chat, do ludu, budźcie wiejski lud! (…)
Za wszystkie męki Polski, męki Litwy,
W imieniu wszystkich naszej Rusi mąk,
Do bitwy, bracia, do wytrwałej bitwy!
Zwyciężym – jeśli nie opuścim rąk.

Niestety, nie został on zrealizowany w stopniu, o jakim marzyli konspiratorzy i o jakim pisał poeta…

Jakie były losy oddziałów, które trafić miały do Puszczy Białowieskiej? Ważnym zadaniem, które zrealizować chcieli powstańcy z Białostocczyzny było przerwanie łączności kolejowej pomiędzy Warszawą a Petersburgiem.